INSPIRATIONAL PHOTOGRAHS

 

On this webpage you can find photos on different subjects. In Dutch you will find my background story around these subjects. You can only use these photos with my permission.

When you see a cross, you need to refresh the page.

Subjects of the photos:

Background Story around these photos (in Dutch):

DE RELATIE TUSSEN MENS EN NATUUR, IN TIJDEN VAN GLOBALISERING VOOR EN NA 11 SEPTEMBER 2001

Inleiding
1. De relatie mens-natuur
2. Globalisering
3. De mondiale verhoudingen na 11 september 2001
4. Conflictpreventie

5. Het belang van de natuur

6. Het belang van inheemse volkeren
7. Kleinschalige landbouw, ambachten, informele handel en ontspanning
Conclusies

Inleiding

In dit achtergrondverhaal bij de foto's ga ik in op de relatie tussen mens en natuur door de eeuwen heen. Waar hierbij vroeger hoofdzakelijk sprake was van een evenwicht tussen mens en natuur is er vooral na de ontdekkingsreizen in de 15e eeuw een disbalans hiertussen opgetreden. Ik ga vooral in op de huidige globalisering, die na de aanslagen van 11 september 2001 een nog grimmiger karakter voor mens en natuur heeft gekregen. Op deze situatie na 11 september ga ik dan ook wat dieper in. Ook ga ik in op conflictpreventie, waarbij ik groot belang acht in een dialoog tussen religies en ideologieŽn, en het behoud van een leefbare aarde als basis voor een stabiele sociale en economische samenleving op de lange termijn. Speciale aandacht richt ik hierbij op de inheemse volkeren en andere volkeren die nog in relatief evenwicht met de natuur leven. Ik hoop dat wij in het westen ons superieuriteitsgevoel ten opzichte van andere culturen eens laten varen, en proberen zoveel mogelijk te leren van deze volkeren.
Al deze foto's nam ik tijdens mijn verblijf van in totaal 2 jaar tussen 1990 en 2001 in het buitenland, met name in ontwikkelingslanden..

1. De relatie mens - natuur


Kaningara - East Sepik Province - Papua Nieuw Guinea 1990

Eeuwenlang leefde de mens in evenwicht met de natuur. In redelijk van elkaar afgesloten gebieden en onafhankelijk van andere volkeren, ontwikkelden zich afhankelijk van de natuurlijke omstandigheden allerlei verschillende inheemse culturen. Hierbij was er een redelijk evenwicht tussen de bevolkingsaantallen en de natuurlijke hulpbronnen. Vanaf de invoering van de landbouw ontstonden er op verschillende plaatsen in de wereld stedelijke beschavingen. Wat echter minder bekend is dat vele van deze beschavingen ruim boven het draagkrachtvermogen van hun omgeving leefden. De volgende beschavingen gingen onder andere ten onder aan een tekort aan natuurlijke hulpbronnen: de beschaving in MesopotamiŽ en in de Indus-vallei, het Romeinse rijk en het Mayarijk. *)1 We zouden hier we als westerse beschaving lessen moeten trekken. We betrekken nu echter een groot deel van onze hulpbronnen uit andere delen van de wereld, zodat we jammergenoeg ook (of juist) andere volkeren in onze 'val' zullen meetrekken. Op enkele afgelegen en moeilijk bereikbare plaatsen zijn er echter nog steeds inheemse volkeren te vinden die nog steeds in een evenwicht met hun natuurlijke omgeving leven. *) 2

2. Globalisering

Sinds de ontdekkingsreizen in de 15e eeuw is het proces van globalisering begonnen. Vanaf die tijd leden ook andere volkeren onder de expansiedrift van volkeren die boven hun draagvermogen leefden. Dit gold vooral voor Europeanen die eerst Zuid- en Noord-Amerika en AziŽ koloniseerden, en later ook Afrika en OceaniŽ. Vanaf die tijd werden de koloniŽn als wingewest voor ruwe grondstoffen, landbouwproducten en arbeid via slavernij, gebruikt. Dit had zeer negatieve effecten voor de gekoloniseerde volkeren. Zo werd de indiaanse bevolking in Amerika gedecimeerd door ziektes en oorlogen, en werden grote aantallen Afrikanen als slaaf naar Amerika getransporteerd. Verder raakten in Noord-Amerika en AustraliŽ de inheemse bevolking hun grondgebied blijvend kwijt aan blanke kolonisten, op wat kleine reservaten na. Ook in Zuid-Amerika is de huidige macht voor een groot deel in handen van mensen die afstammen van de Spaanse en Portugese kolonisten. Het geheel kwam in een stroomversnelling toen vanaf de 18e eeuw er een koppeling kwam tussen wetenschap, kapitaal en technologie *) 3. De gedachte ging overheersen dat de natuur volledig ten dienste stond van de mens, mede door de verminderde invloed van de christelijke religie in West-Europa. Deze christelijke religie geeft namelijk als boodschap dat de mens als rentmeester over de natuur moet waken. Ook andere religies als boeddhisme, hindoeÔsme en natuurgodsdiensten manen de mens tot

Baliemvallei - Papua - IndonesiŽ 1990

terughoudendheid en respect ten opzichte van medeschepselen.
In de 18e eeuw ontstonden ook economische theorieŽn van de mens als individuele nutsmaximalisator. De moraal die de mens echter ook had binnen bijvoorbeeld de theorie van Adam Smith, raakte echter steeds meer op de achtergrond. Dit is ook duidelijk te zien binnen de huidige gangbare economische theorieŽn. Als wat nu geen prijs heeft wordt niet economische groeimodellen en kostprijsberekeningen meegenomen, zoals bijvoorbeeld de schadelijke effecten op het milieu. Ook een lange termijn perspectief ontbreekt in deze modellen.
Door het kolonialisme konden tekorten in eigen moederland van bijvoorbeeld fossiele brandstoffen, delfstoffen en (tropische) landbouwproducten worden aangevuld uit de wingewesten. Hoewel de meeste voormalige koloniŽn nu politiek onafhankelijk zijn, geldt deze economische afhankelijkheid van het rijke westen nog steeds; nu echter via de onbetaalbare schuldenlasten van ontwikkelingslanden. Het westen was en is hier echter medeverantwoordelijk voor, vooral door de verkoop van niet ontwikkelingsrelevante goederen en diensten (bijvoorbeeld via de wapenindustrie) en de slappe condities waaronder leningen werden verstrekt aan de dictators en corrupte regimes.
Anno 2002 hebben Wereldbank, IMF, WTO, multinationals en neoliberale westerse regeringen de rol overgenomen van de vroegere kolonisten. Alles staat in dienst van het in stand houden van ons eigen consumptieniveau. De huidige economische verhoudingen zorgen ervoor dat wij tegen zo laag mogelijk prijs grondstoffen en landbouwproducten verwerven, en verwerkte en industriŽle producten tegen een alsmaar stijgende prijs verkopen aan deze landen. De schuldenlasten zorgen er zo voor dat ontwikkelingslanden hun natuurlijke hulpbronnen en eigen voedselzekerheid in de uitverkoop moeten doen, terwijl er te weinig geld is voor sociale basisvoorzieningen. Niet alleen tussen de westerse wereld samen met de toplaag van de ontwikkelingslanden en de overige bevolking in ontwikkelingslanden is een steeds grotere ongelijkheid ontstaan, maar ook binnen de westerse wereld ontstaat een steeds grotere kloof tussen rijk en arm.
Sinds de jaren 60 ontstonden er echter tegenbewegingen die zich eerst vooral richten op ťťn thema, zoals milieu, armoedebestrijding en vrede en ontwapening. Sinds de tweede helft van de jaren 90, is vooral onder invloed van het internet een grote coalitievorming ontstaan tussen deze bewegingen. Sinds die tijd spreken we van de anti- of nog beter de anders-globalisten, mensen die kiezen voor een mens- en milieuvriendelijke globalisering in plaats van een zuiver economisch gerichte neoliberale globalisering. Deze beweging krijgt een steeds grotere steun van NGO's, vakbonden en boerenbewegingen uit het Zuiden, bijvoorbeeld het Third World Network (zie links).

3. De mondiale verhoudingen na 11 september 2001

Sinds 11 september 2001 is de situatie echter verslechterd door de huidige aanpak van het terrorisme via de internationale coalitie. De actie van een kleine groep van moslimfundamentalisten die hun geloof misbruikt hebben voor het plegen van terroristische aanslagen, valt niet goed te praten. Onduidelijk is echter nog steeds wat de precieze motivatie van deze aanslagen was.
- Was het wraak omdat de VS haar oliebelangen in Saoedi-ArabiŽ verdedigt via gestationeerde legertroepen, op heilige grond zoals Bin Laden zegt?
- Was er onenigheid tussen de Taliban en de VS over een oliepijpleiding vanuit Centraal-AziŽ door Afghanistan?
- Speelt het Israelisch-Palestijnse conflict een rol?
- Hebben de terroristen als doel om wereldwijd de overheden en wet- en regelgeving in te richten volgens islamitische wetgeving, en zagen zij de VS als grootste tegenstander hierbij?
- Heeft de groeiende kloof tussen rijk en arm er voor gezorgd dat bijvoorbeeld arme jongens naar fundamentalistisch islamitische scholen gestuurd werden, zodat ze in ieder geval te eten hadden?
- Andere redenen?

Oezbeekse vrouw - Sachrisabz - Oezbekistan 1998

Bij de aanpak van dit terrorisme wordt helaas bijna alleen maar aandacht geschonken aan de uitingsvorm ervan, niet aan de oorzaken. Zo zijn mondiaal en binnen de VS in het bijzonder de wet- en regelgeving zo aangepast dat verdachten minder rechten hebben, en er zelfs over martelen van gevangen gedacht wordt. Dictatoriale regimes in landen als Oezbekistan en China gebruiken de huidige coalitie om (linkse) oppositieleden, gematigde moslims en etnische minderheden op te pakken en te onderdrukken. Hierdoor wordt er echter steeds meer haat gezaaid onder bijvoorbeeld vroeger gematigde moslims die hun geloof niet meer mogen uitoefenen. Het conflict tussen IsraŽl en de Palestijnen lijkt verder van een oplossing dan ooit, door het niet krachtig durven te bekritiseren van de IsraŽlische bezettings- en nederzettingenpolitiek. De coalitie tegen het terrorisme wordt verder geleid door de VS, die er nationaal en mondiaal een rechts-conservatieve neoliberale agenda doorheen drukt. Zo sprak de VS vroeger landen als China nog aan op haar alsmaar voortdurende schending van de mensenrechten en onderdrukking en bezetting van Tibet en Xinjiang (West-China met moslimmeerderheid). Sinds kort zijn alle handelsbelemmeringen tussen China en de VS echter opgeheven, en is China lid geworden van de WTO. De negatieve gevolgen van de winning en handel in olie voor de plaatselijke bevolking, en het niet meeprofiteren van de opbrengsten, leiden telkens weer tot verzet. Daarnaast kan de handel in wapens vanuit de VS, Europa en Rusland naar ontwikkelingslanden onbelemmerd doorgaan. Ook wordt door de leidende rol van de VS in deze coalitie maar ook in de overige mondiale politiek, nog eens onderstreept dat de Verenigde Naties niet die invloed heeft die zij zou moeten hebben. Het gevaar op nieuwe aanvallen door de VS in landen die haar niet goed gezind zijn is dan ook groot.

Oeigoer - Zondagmarkt - Xinjiang - China 1998

Onbegrijpelijk hierbij vind ik dat Europa als een schaap achter de VS aanloopt, met uitzondering van wat kritiek op de behandeling van gevangen Al Qaida- en Talibanstrijders in Cuba. Vooral het uitblijven van protest op de huidige mondiale situatie van de meeste linkse partijen, inclusief GroenLinks, bevreemdt mij zeer. Zo kan de VS geholpen door enkele bevriende landen uit West-Europa bepalen wat goed voor de wereld is, lees wat goed voor haar eigenbelang is. Het is echter een natuurlijke wetmatigheid dat je iets niet blijvend oplost door alleen de gevolgen te bestrijden zeker niet als dit deze gevolgen alleen maar versterkt, je zult ook iets aan de bron moeten doen.
Daarnaast onderstreept de huidige situatie en aandacht in de media nog eens dat mensen niet als gelijkwaardig worden beschouwd. Er waren ongeveer 3500 doden te betreuren in New York en Washington, in Afghanistan vielen in de daarop volgende oorlog ongeveer het dubbele aantal doden (al is dit cijfer zeer discutabel). Dagelijks sterven er echter 30.000 mensen aan honger en ziekten die goed behandelbaar zijn. Deze doden komen eens per jaar in de media als de VN weer eens een rapport presenteert, voor de rest willen we hier liever niet teveel mee geconfronteerd worden, want daar kunnen we toch weinig aandoen als normale burger en consument. Ik hoop dat ik met dit betoog vooral iets aan die laatste misvatting heb kunnen rechtzetten.

4. Conflictpreventie

Naast het aanpakken van de voedingsbodem, pleit ik voor een dialoog tussen de religies en ideologieŽn. Alleen door te leren van elkaar en elkaar als mens te beschouwen en te accepteren kunnen we oude vijandbeelden van ons afschudden. Ik ga hier verder op in bij wereldreligies en ideologieŽn, waarin u foto's kunt vinden van deze religies en ideologieŽn, slachtoffers van deze ideologieŽn en een aanzet voor een oplossing.

Islamitische begraafplaats - Selima - Ilhara-vallei - Centraal Turkije 2001

Hierbij beschouw ik het westers vrije marktdenken ook als een ideologie, die alle andere religies overvleugeld heeft. Conflicten ontstaan er mijn ogen als een ideologie of religie de mogelijkheid van mensen om hun eigen leven in eigen hand te kunnen nemen belemmerd. Dit kan zijn op gebied van toegang tot de eerste levensbehoeften, of door het schenden van andere mensenrechten. Juist na 11 september verliezen mondiaal de mensenrechten het van economische belangen.
In de 21e eeuw zullen conflicten naar mijn mening vooral gevoerd worden tussen ideologieŽn, en om de zeggenschap over natuurlijke hulpbronnen, zoals vruchtbare grond en zoet water, maar ook om de al genoemde voorraden van fossiele brandstoffen en grondstoffen. Het huidige broeikaseffect zal de risico's op conflicten alleen maar vergroten door de toenemende overstromingen enerzijds en watertekorten anderzijds (bijvoorbeeld in Afghanistan is er al jarenlang sprake van grote droogte). Ook dit onderstreept nog eens dat de relatie tussen mens en natuur hersteld dient te worden. Enerzijds door het beperken van de mondiale bevolkingsgroei, anderzijds door het aanpassen van de productie- en consumptiepatronen van de aanwezige mensen. Zo gebruikt een gemiddelde westerling 30 tot 50 keer meer grondstoffen en energie in zijn leven als een persoon in een ontwikkelingsland. Ook zijn er drastische veranderingen nodig in mondiale politieke -, economische - en handelsverhoudingen. Een eerste zeer belangrijke stap is het kwijtschelden van schulden aan ontwikkelingslanden, onder voorwaarde dat de vrijkomende gelden worden ingezet voor armoedebestrijding en een duurzame ontwikkeling.

 

5. Het belang van de natuur

Tui - Abel Tasman Park - Zuidereiland - Nieuw-Zeeland 1996

Anders dan gangbaar is in de westerse visie beschouw ik natuur niet als een luxeproduct waar je pas aandacht aan kan schenken als je een zekere economische voorspoed hebt behaald. Ook voor de westerse mens levert de natuur onmisbare functies:

  • biodiversiteit van voedselgewassen, die nodig blijven als de huidige landbouwgewassen en -rassen niet meer resistent zijn tegen ziekten en plagen, of om nieuwe gewassen en rassen te zoeken die beter aan wisselende omstandigheden aangepast zijn;- biodiversiteit van geneeskrachtige gewassen en bron voor medicijnen;
  • voedsel uit de natuur zelf voor jagers en verzamelaars;
  • regulatie van klimaat onder andere door de opslag van CO2, regulatie van de waterhuishouding en voorkomen van bodemerosie;
  • recreatieve functie, die niet onderschat moet worden; mensen zouden doodongelukkig worden als men buiten dierentuinen en parken geen andere levende wezens meer zou zien;
  • intrinsieke waarde van de dieren en planten op zich; dit is een ethische kwestie. Wat mij betreft is het ontoelaatbaar dat de huidige mens (vooral de afgelopen 500 jaar) het uitsterven van dieren en planten die ook een miljoenen jaren evolutie achter de rug hebben, bevorderd.

Ik pleit er dus voor de natuur en het milieu te erkennen als de basis voor een sociaal en economisch stabiele mondiale samenleving op de lange termijn. Waardoor we ons economisch -, handels- , financieel - en sociaal beleid zo vorm geven dat dit de natuur en milieu niet blijvend vernietigd, uitput of vervuild. Veel belang hecht ik hierbij aan de kennis van inheemse volkeren die ik in de volgende paragraaf behandel.

6. Het belang van inheemse volkeren

Quecha-vrouw met lama - omgeving Cuzco - Peru 1993


Bij het herstellen van het evenwicht tussen mens en natuur ben ik ervan overtuigd dat we veel kunnen leren van inheemse volkeren, naast van de al genoemde andere religies als boeddhisme en hindoeÔsme. Van oudsher hebben zij door hun natuurreligies al een zeker respect voor natuurlijke hulpbronnen als bomen, rivieren en bergen ontwikkeld. Tijdens mijn reizen door ontwikkelingslanden heb ik deze volkeren dan ook zoveel mogelijk bezocht. Hoewel het moeilijk is om te generaliseren tussen deze volkeren, spreekt uit hun levenswijze niet alleen een respect voor hun omgeving maar juist ook voor elkaar. Het individualisme dat onze samenleving zo kenmerkt is hier nog niet doorgedrongen. Overal overheerst een sterke gemeenschapszin.
Jammer genoeg staan door de huidige neoliberale globalisering juist deze inheemse bevolkingsgroepen steeds meer onderdruk. In de zucht naar fossiele brandstoffen, mijnbouwproducten, exportlandbouwproducten, bij de aanleg van stuwdammen voor energievoorziening en irrigatie(export)landbouw en andere infrastructuur, komt steeds het leefgebied van deze volkeren weer onder druk te staan. Daarnaast zijn er nog steeds fundamentalistische christelijke zendelingen actief die mensen hun eeuwenlange gebruiken willen afleren. Ook hier spant de VS de kroon, zoals ik hoorde van vertegenwoordigers van het Mangyan-volk in de Filippijnen.
Als eerbetoon aan deze volkeren en als inspiratie om onze levensvisie aan te passen vindt u een speciale collage van foto's van inheemse volkeren.

7. Kleinschalige landbouw, ambachten, informele handel en ontspanning

Aardappeloogst - Karimabad - Northern Areas - Pakistan 1998

In ontwikkelingslanden leven nog veel mensen inclusief de zojuist genoemde inheemse volkeren van kleinschalige landbouw en voedselbereiding, eenvoudige ambachten en informele handel. (Ook hiervan vindt u verschillende foto's.) Dit doen zij in het algemeen zonder grote schade aan hun natuurlijke omgeving aan te brengen. Hier leeft nog het gevoel dat men werkt om haar behoeften te vervullen, en niet om haar hebzucht te vervullen die de westerse mens meer karakteriseert. Het komt in het westen bijvoorbeeld steeds meer voor dat winkelen als een hobby ziet. Uit onderzoek is bijvoorbeeld bekend dat als mensen hun basisbehoeften hebben vervuld, de overige consumptie er vooral op gericht is om haar status ten opzichte van anderen te bevestigen zodat men sociaal geaccepteerd blijft binnen zijn of haar referentiegroep. *)4
Ik hoop dat deze foto's u kunnen inspireren dat mensen vooral ook door hun gemeenschapszin hun behoefte aan sociale acceptatie kunnen bevredigen. Hierbij wordt het leven dus minder bepaald door concurrentie en individualisme, maar door familie- en kennisbanden. Ik heb door de foto's over ontspanning nogmaals willen laten zien dat we van West tot Oost allemaal behoren tot de diersoort mens, met naast tijd om in de eerste levensbehoeften te voorzien, ook een behoefte aan vrije tijd. Die wordt echter ook in de verschillende landen door de verschillende volkeren op verschillende manieren ingevuld.

Conclusies

  • Als we de historie bekijken zijn er altijd culturen geweest die min of meer in evenwicht met de natuur hebben geleefd. Andere culturen leefden boven hun stand, en zijn onder andere door een gebrek aan natuurlijke hulpbronnen ten onder gegaan.
  • Momenteel zijn er nog maar een klein aantal inheemse volkeren die nog in evenwicht met de natuur leven. De overige volkeren zijn betrokken bij de huidige globalisering, met alsmaar toenemende handelsstromen. Dit betekent echter altijd op den duur uitputting aan de ene kant en vervuiling aan de andere kant.
  • De huidige neoliberale globalisering heeft als uitgangspunt dat het in het belang van de hele mensheid is dat iedereen een ontwikkeling naar westers model doormaakt. Een vaak gehoord uitgangspunt is ook dat alle mensen ook in ontwikkelingslanden eigenlijk niets anders willen dan onze levenswijze over te nemen. Juist tegen dit laatste wil ik mij uitdrukkelijk verzetten. Het is natuurlijk waar dat elk mens in zijn eerste levensbehoeften wil kunnen voorzien. Het is echter niet zo dat alle mensen hun sociale status behalen uit de consumptie van luxegoederen, zoals dit geldt voor een groot deel van de westers beschaving. Uit mijn reizen door ontwikkelingslanden en mijn opleiding aan de KUN heb ik geleerd dat het behoren bij een bepaalde familie of stamverband, veel belangrijker is om sociaal geaccepteerd te worden. Erger nog is dat door de huidige neoliberale globalisering, wij mensen in ontwikkelingslanden belemmeren om in hun eerste levensbehoeften te voorzien, bijvoorbeeld via mijnbouw, oliewinning, de bouw van waterdammen en exportlandbouw. Deze putten namelijk natuurlijke hulpbronnen uit of vervuilen deze hulpbronnen. Daarnaast betalen ontwikkelingslanden ongeveer vijf keer zo veel aan rente en aflossing aan het westen, dan zij uit het westen aan 'hulp' ontvangen.
  • De huidige neoliberale globalisering wordt mijns inziens nog versterkt door de situatie na 11 september, waardoor met name de VS bepalen wat goed is voor de wereld. Iedereen kan echter zien dat economisch eigenbelang, zoals het veilig stellen van de toevoer van olie en de afzet van wapens, de drijfveer is van deze wereldleider. De inzet van de komende jaren zal er dan ook in liggen, dat Nederland en Europa met alternatieven komen waardoor alle mensen in hun levensonderhoud kunnen voorzien en niet slechts een minderheid van rijken. Ook zullen we moeten erkennen dat milieu geen luxeartikel is maar de basis is voor een economische en sociaal stabiele mondiale samenleving op de lange termijn. Dit is de beste basis voor conflictpreventie.
  • Met mijn foto's heb ik willen laten zien dat:
    - er gelukkig nog vele volkeren leven die wel min of meer in evenwicht met hun omgeving leven;
    - dat deze mensen trots zijn op hun cultuur zich onder andere uitend in hun eigen klederdracht;
    - dat een dialoog tussen religies en ideologieŽn noodzakelijk is om de aarde leefbaar te houden, met name ons westerse vrijemarkt-ideologie behoeft hoognodige aanpassing door te leren van anderen met een andere wereldvisie.

*) 1 Zie Clive Ponting - 'A green history of the world' (1991)
*) 2 Men moet hierbij echter niet romantiseren, de gemiddelde levensduur van deze mensen lag op een veel lager gemiddelde dan bij de huidige westerse mens. Als we echter naar de kwaliteit van dit leven kijken is het maar de vraag of dit van de huidige westerse mens op een veel hoger niveau ligt. Daarbij kunnen we om onze hoge leeftijd te bereiken niet meer zonder de zorgsector inclusief de geneesmiddelenindustrie.
*) 3 Zie 'De ogen van de Panda - Een milieufilosofisch essay' van E. Vermeersch (1988)
*) 4 Zie Perman, Ma, McGilvray en Common 'Natural Resource & Environmental Economics' (1999)

Guus Geurts

29 januari 2002